Ótrúlegt ársgamalt eintal heimspekingsins og sálgreinisins Umberto Galimberti um orð Jesú í tilefni útkomu nýrrar bókar sem hann hefur skrifað fyrir börn. Ég stóðst ekki mátið að snúa þessari einstöku orðræðu yfir á íslensku í tilefni óvenjulegra tímamóta. Myndbandið fylgir með í lokin, íslenski textinn er lausleg þýðing á hinum talaða texta sem einnig er birtur á ítölsku á skjánum
HVAÐ MERKIR „AÐ GERA SANNLEIKANN“?
Ársgömul orðræða Umberto Galimberti
Það hefur enginn skilið orð Jesú,
Og þetta er vandamál
Því þegar börnin vaxa úr grasi
Er ætlast til að þau hafi fengið eitthvað að vita um sögu listanna,
hvað upprisan merki, hvað fæðingin feli í sér og dómsdagur,
hvað sé helvíti, hreinsunareldurinn og paradís,
en staðreyndin er sú að ef þú veist ekkert um þessa hluti
þá skilur þu ekkert í ítalskri list.
Þau vita ekkert um ítalska list,
því öldum saman hafa þau fylgt hinum kristnu reglum.
Rökhugsunin fylgir hins vegar fræðilegum reglum
Og því hef ég einbeitt mér að því að skilja orð Jesú,
Því Jesú segir frelsunina ekki felast í framtíðinni,
heldur í núinu.
Frelsunina framkvæmum við hér og nú,
Og einnig í myndlíkingunni um dómsdag
segir að við verðum dæmd,
hvort við höfum meðtekið útlendingana,
hvort við höfum gefið hinum hungruðu að borða,
heimsótt hina fangelsuðu,
alla þessa hluti sem við gerum hér og nú.
Þannig er frelsunin fólgin í núinu.
Sannleika þessa finnum við í tungumáli gyðinga
Þar sem orðið sannleikur heitir EMMET,
Sem merkir „að gera“,
Þannig er sannleikurinn fólginn í því sem við gerum.
Í því sem við hrindum í framkvæd,
Það er þetta sem Kristur segir okkur ítrekað:
„við framkvæmum lítinn sannleika“.
Þetta er áhugavert vegna þess að við höldum alltaf
að sannleikurinn sé eitthvað sem við hugsum,
ekki eitthvað sem við gerum.
Í tngumálum Armena og Gyðinga merkir „emmet“
að gera hlutina,
og að sannleikurinn felist í gjörningnum.
Hvað merkir þá „að gera sannleikann“?
Það merkir að fylgja fordæmi Samarítans,
sem gekk fram á farlama manninn,
er lá lurkum laminn í vegkantinum af völdum ræningja.
Levítaninn átti leið hjá og vék úr vegi,
presturinn sömuleiðis, og lét sem hann sæi ekki.
Einnig Samarítaninn gekk fram á hinn farlama,
hann tilheyrði trúvillingunum að mati presta Ísraelítanna,
Hann staðnæmdist og tók þennan vesaling á bakið
Bar hann í gistiheimilið, greiddi gistinótt og segir gestgjafanum
að hann muni greiða það sem kann að vanta upp á í bakaleiðinni.
Hér sjáum við umsnúning á merkingu orðsins „náungi“,
Því allir skilja það þannig að náunginn sé sá sem stendur andspænis mér.
Nei það er ég sem geri mig að náunga… það er ég sem er náunginn,
eins og Samarítaninn gerði.
Þetta felst í því að gera sannleikann.
Aðra fallega sviðsmynd finnum við þar sem faríseinn Símon
vildi vita hvort Jesú væri spámaður…
Hann býður honum til hádegisverðar, og þar kemur líka Magdalena
Sem krýpur við fætur Jesú, kyssir þá, þurrkar með hári sínu og stríkur.
Þá segir Símon í takt við almannaróm: Nei, hann er ekki spámaður,
þeir umgangast ekki vændiskonur,
Ef hann skynjar ekki að hún er vændiskona, þá er hann ekki spámaður.
Jesú heyrir þatta og segir við Símon:
Fyrirgefðu, ég hef þegið heimboð þitt, þú hefur ekki þvegið fætur mína,
ekki smurt hár mitt. Það gerði þessi kona…
Svo snéri hann sér að Magdalenu og sagði:
Syndir þína eru fyrirgefnar, því þú hefur elskað mikið.
Þannig framkvæmum við sannleikann.
Gerum okkur grein fyrir því að af eingyðistrúarbrögðunum
er kristindómurinnu þau einu sem gera ástina að meginmáli,
ekki gyðingdómurnn og ekki islam.
Þegar Jesús reiðist, þá reiðist hann einnig gagnvart prestunum í hofinu.
Hann bálreiðist í hofinu, og veltir um söluborðum þeirra :
„þið hafið gert hofið að markaðstorgi, vei sé yður!“
Þessu „vei-i“ er eigöngu beint gegn fulltrúum kirkjunnar.
Þetta merkir að Jesús setur ekki á stofn trúarbrögð.
Jesú sýnir tiltekna trú.
Trú á hann sjálfan, á orð hans, ekki á tiltekin trúarbrögð.
Í kristindómnum hafa skilaboð Jesú verið boðuð
án hins minnsta skilnings
og þetta er ein ástæða þess
að ég lagði á mig þann lestur á orðum Jesú
sem ekki hafa verið skilin,
vegna þess að kristindómurinn er orðinn að trúarbrögðum,
trúarbrögðum sem ganga gegn trúfestunni (fede).
Í hvaða skilningi?
Lítum nú til Kristindómsins,
þeirra trúarbragða sem við þekkjum best:
Með Konstantín keisara urðu þau trúarbrögð rómverska heimsveldisins.
Með Karlamagnúsi urðu þau trúarbrögð Hins heilaga rómverska keisaradæmis.
Með landafundum í vestri urðu þau skelfileg,
eins og við getum lesið úr dagbókum Kristófers Kólumbusar,
þar sem milljónir frumbyggja voru drepnar
í skiptum fyrir meðtöku skírnar.
Allt í nafni trúarbragðanna.
En einnig í nafni Vatíkansins, en í Öðru Vatíkanþinginu,
sem flestir hafa túlkkað sem frelsun trúarbragðanna,
tóku trúarbrögðin trúleysið (laicismo) í sátt.
Hvað felst þá í trúarbrögðunum?
Það er ekki trúin (fede),
það er helgivæðing (sacralizzazione) menningarinnar.
Einnig Íslam er helgivæðing íslamskrar menningar.
Einnig trúarbrögð gyðinga eru helgivæðing gyðingdómsins.
Þetta er ekki trú (fede).
Trú er hins vegar trúin á orð Jesú,
í það minnsta eins og hann sýnir þau í verki.
Um leið og trúin verður að trúarbrögðum
gufar grunnur hugmyndarinnar upp
í formi stofnunarinnar og í formi aðildarinnar,
í formi staðarins þar sem þú sækir öryggi,
því allir hugsa þar eins.
Þannig var hugsað þegar Páll bar lof á Aþenubúa og sagði:
Ég sé að auk fórnarstallanna sem þið hafið reist guðum ykkar
hafið þið einnig reist fórnarstall hins óþekkta Guðs.
En strax á eftir sagði Páll einnig:
hinn óþekkti Guð er Guð kristindómsins,
Og þar með varð hann alkunna.
En um leið og þú auglýsir Guð
umbreytir þú honum í túarbragðaforyngja,
hinstu tilvísun trúarbragðanna.
Þar með glatast hann.
Það var Meister Eckhart sem sagði:
„Guð, frelsaðu mig frá Guði, Því við misbjóðum þér með nafni þínu!“
Þetta segir okkur að við þurfum að skilja muninn á trú og trúarbrögðum.
Í kjölfarið sagði Páll að hinir kristnu myndu endurvakna til nýs lífs,
því Jesú hafði sigrað dauðann.
Þá varð Grikkjunum starsýnt á þennan postula:
Í 14. Kafla Postulasögunnar segir:
Sumir hlógu, en aðrir sögðu honum:
Þú verður að endursegja okkur þessa sögu seinna.
Þessi viðbrögð segja okkur muninn á grískri hugsun og kristindómnum
umtúlkuðum sem trúarbrögð, en ekki sem trú.
Því trúin vísar til frelsunar í þessum heimi, hver veit hvenær,
en ekki í öðrum heimi.
Ljúkum þessu með einni fallegri hugsun,
sem hefur varðveist sem hið óþekkta í sögu kristindómsins:
Það var daginn sem Jesú þurfti að mæta dauða sínum…
meðal faríseanna, sem sendu varðmennina til að sækja hann,
en þeir komu tómhentir.
Þegar hofpresturinn spurði: hvar er Jesú?, svöruðu þeir:
„Aldrei hefur nokkur maður talað eins og þessi maður“.
Að svo komnu máli skulum við snúa okkur að orðum Jesú
handan trúarbragðanna sem fela í sér afneitun trúarinnar.
ECCO il significato delle PAROLE di GESU’ ! Umberto Galimberti