Í tímamótaverki Giogio Agambens, Homo sacer -fullveldið og hið nakta líf, frá árinu 1995, er að finna áhrifamikinn viðauka i kafla sem ber heitið „Stjórnmálinn, það að gefa lífi einnar þjóðar form“ Kaflinn er hluti af greiningu Agambens á nasismanum út frá kynþáttahyggjunni sem „lífvaldi“ eða „biopólitík“, hugtökum, sem Foucault notaði meðal annars í greiningu sinni á „Sögu kynlífsins“ á 8. áratug síiðustu aldar. Í þessum kafla víkur Agamben að „mesta hneikslinu í söhu heimspekinnar“ sem var aðild Martins Heideggers að nasismanum. Þetta uppgjör Agambens við Heidegger og nasismann væri efni í langan texta, en inn í það skýtur hann textabroti úr ritgerð eftir Emmanuel Lévinas, sem hann segir kannski vera „dýrmætasta framlagið enn í dag til skilnings á „þjóðernissósíalismanum“ í Þýskalandi á fyrrihluta síðustu aldar". Það merkilega er, að þetta textabrot Lévinas, sem Agamben vitnar í án þess að þýða það úr sínu franska frummáli, er skrifað árið 1934 og birt í tímaritinu Espirit, ári eftir að lærifaðir Levinas, Martin Heidegger, hafði þegið rektorsstöðu við háskólann í Freiburg og gengið í nasistaflokkinn. Þótt Levinas minnist hvergi í þessari ritgerð á Heidegger, læriföður sinn, segir Agamben að allir sem til þekkja geti séð í þessu textabroti tilkomumestu gagnrýnina á stuðning Heideggers við nasismann til þessa. Þar sem ég er nú að vinna í þýðingu á þessu verki Agambens, þá datt mér í hug að birta hér kaflabrotið úr þessari stórmerku ritgerð Lévinas: Quelques reflections sur la philosophie de l‘Hitlerismo í þýðingu minni úr frönsku með aðstoð Agambens og hins enska þýðanda hans, Daniel Heller-Roazen. Þetta textabrot er eins og heimspekiljóð, gullhamrað í granít á frummálinu, og talar inn í umræðu um tilvistarhyggju, kynþáttahyggju og lífvaldið í samtímanum:
Sjálfið í fangelsi eigin líkama
Líkaminn er ekki bara slysalegt eða gæfulegt tilfelli, sem tengir okkur við miskunnarlausan efnisheiminn – aðild líkamans að sjálfinu hefur gildi í sjálfu sér. Það er aðild þar sem engin undankomuleið er í boði, og engin myndlíking getur fengið okkur til að skynja hann sem utanaðkomandi hlut.
Um er að ræða aðild, þar sem ekkert fær breytt hinum harmsögulega sársauka endanleikans.
Skynjun samsemdarinnar á milli sjálfsins og líkamans… mun aldrei leyfa þeim er vilja segja skilið við þessa samsemd að enduruppgötva á botni þessarar einingar tvíeðli frjáls anda er berst gegn þeim líkama sem hann var bundinn við.
Fyrir þau (sjálfið og líkamann) er það einmitt þessi binding við líkamann, sem myndar kjarna andans.
Aðskilnaður þeirra hlutlægu forma, sem andinn hefur þegar verið bundinn um aldir, fæli í sér svik við upprunaleika þeirrar tilfinningar sem við verðum að ganga út frá.
Það mikilvægi sem við höfum lagt í þessa líkamlegu tilfinningu, sem vestræn hugsun hefur aldrei getað sætt sig við, er grundvöllur nýs skilnings á manninum.
Hið líffræðilega, með öllum þeim kárínum er því fylgja, verður meira en viðfang hins andlega lífs, það verður að kjarna þess. Dularfullar raddir um blóðið, og ákallið um erfðagildin og fortíðina, sem líkaminn verður dulmagnað burðardýr fyrir, glata eðli sínu sem vandamál er heyri undir hið frjálsa og fullvalda sjálf.
Sjálfið hefur ekki upp á aðrar lausnir að bjóða en óþekkjanleika eigin vandamála. Það hvílir á þeim.
Kjarna mannsins er ekki lengur að finna í frelsinu, heldur í eins konar hlekkjum… Hlekkjaður líkama sínum hefur manninum verið forboðið að flýja sjálfan sig.
Fyrir manninn er sannleikurinn ekki lengur fólginn í hugleiðingu um framandlega sýningu – hann felst þess í stað í drama þar sem hann sjálfur er leikarinn.
Það er undir þunga gjörvallrar tilveru hans, sem hefur líka að geyma staðreyndir sem hann á ekki afturkvæmt til, sem maðurinn mun segja sitt já eða nei.
Ljósmyndirnar sýna Agamben og Levinas, en á milli þeirra er krossfestingarmynd eftir Francis Bacon
